برای درمان بیرون‌زدگی بواسیر چه باید کرد؟

برای درمان بیرون‌زدگی بواسیر، ابتدا تشخیص دقیق نوع و شدت آن توسط پزشک متخصص ضروری است. روش‌های درمانی از تغییر سبک زندگی و راهکارهای خانگی شروع شده و تا استفاده از داروها و در نهایت، مداخلات پزشکی پیشرفته مانند لیزردرمانی یا جراحی گسترش می‌یابد.

بیرون‌زدگی بواسیر که از مشکلات شایع ناحیه مقعدی است، می‌تواند از ناراحتی‌های خفیف تا دردهای شدید و خونریزی متغیر باشد. این عارضه که اغلب با نام هموروئید پرولاپس شناخته می‌شود، نیازمند توجه و درمان مناسب است تا از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری شود. درک صحیح از ماهیت این بیماری، علائم آن و تفاوتش با سایر مشکلات مشابه مقعدی، گام نخست در مسیر درمان مؤثر است.

بیرون‌زدگی مقعد چیست؟

بیرون‌زدگی مقعد که با اصطلاح پزشکی پرولاپس رکتوم شناخته می‌شود، وضعیتی است که در آن بخشی یا تمام راست‌روده (آخرین قسمت روده بزرگ) از طریق مقعد به بیرون متمایل شده یا کاملاً خارج می‌گردد. این عارضه با درجات مختلفی از شدت بروز پیدا می‌کند. در موارد خفیف، ممکن است راست‌روده فقط در داخل مقعد دچار افتادگی شود (پرولاپس داخلی) و از بیرون قابل‌مشاهده نباشد. در موارد شدیدتر، مخاط داخلی مقعد یا حتی کل دیواره راست‌روده به طور کامل از دهانه مقعد بیرون می‌زند.

علل بروز پرولاپس رکتوم شامل ضعف عضلات کف لگن، یبوست یا اسهال مزمن، زور زدن مکرر هنگام دفع، آسیب‌های عصبی و حتی افزایش سن است. این وضعیت، هرچند که معمولاً فوریت پزشکی محسوب نمی‌شود، اما می‌تواند به‌مرورزمان کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت‌تأثیر قرار دهد و نیاز به درمان تخصصی دارد. درک تفاوت آن با بواسیر بسیار مهم است، زیرا رویکردهای درمانی متفاوتی را می‌طلبد.

علائم رایج پرولاپس رکتوم شامل

• احساس توده یا برآمدگی پس از دفع

• درد و سوزش ناحیه مقعد

• نشت خون یا ترشحات مخاطی

• احساس دفع ناقص

• بی‌اختیاری مدفوع (در مراحل پیشرفته)

درمان خانگی بواسیر بیرون زده

درمان خانگی بواسیر بیرون زده می‌تواند به کاهش درد و التهاب کمک کند و شامل چند راهکار ساده اما موثر است. ابتدا مصرف غذاهای پر فیبر مانند میوه، سبزیجات و غلات کامل را افزایش دهید تا از یبوست جلوگیری شود و فشار هنگام دفع کاهش یابد. نشستن در لگن آب گرم به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه چند بار در روز، به تسکین التهاب و درد کمک می‌کند. همچنین حفظ بهداشت ناحیه مقعد و استفاده از پمادهای ضد التهاب یا سرد کردن موضع با کمپرس یخ می‌تواند علائم را کاهش دهد. در کنار این روش‌ها، نوشیدن آب کافی و پرهیز از نشستن طولانی مدت توصیه می‌شود، اما اگر علائم شدید یا طولانی شد، حتما باید به پزشک مراجعه کرد.

فرق بیرون‌زدگی مقعد با بواسیر

بسیاری از افراد بیرون‌زدگی مقعد (پرولاپس رکتوم) را با بواسیر به‌ویژه بواسیر خارجی اشتباه می‌گیرند، اما این دو عارضه باوجود شباهت در برخی علائم، از نظر ماهیت کاملاً متفاوت هستند. بواسیر به تورم و التهاب رگ‌های خونی در ناحیه مقعد اشاره دارد، درحالی‌که بیرون‌زدگی مقعد به معنای افتادگی و خروج بخشی از راست‌روده است. بواسیر یک ساختار وریدی است که می‌تواند داخلی یا خارجی باشد و درجات مختلفی از پرولاپس را تجربه کند.

در مقابل، پرولاپس رکتوم شامل جابه‌جایی بافت روده‌ای است. اگرچه هر دو می‌توانند با علائمی مانند احساس توده، درد، خارش و خونریزی مقعدی همراه باشند، اما مشاهده دقیق توده می‌تواند به تمایز کمک کند. در بواسیر، توده معمولاً از بافت‌های متورم رگ‌های خونی تشکیل شده و ممکن است بعد از دفع به داخل بازگردد یا نیاز به بازگرداندن دستی داشته باشد. در پرولاپس رکتوم، توده بیرون‌زده اغلب حلقوی و بزرگ‌تر بوده و بازگرداندن آن به داخل ممکن است دشوار یا غیرممکن باشد.

علائم بیرون‌زدگی مقعد

افرادی که دچار بیرون‌زدگی مقعد می‌شوند، طیفی از علائم را تجربه می‌کنند که می‌تواند از خفیف تا بسیار آزاردهنده باشد. شایع‌ترین علامت، احساس وجود یک توده یا برآمدگی در بخش خارجی مقعد است که ممکن است پس از اجابت مزاج یا هنگام فعالیت‌های بدنی ظاهر شود. این توده در ابتدا ممکن است به‌صورت خودبه‌خود یا با کمک دست به داخل بازگردد، اما در مراحل پیشرفته‌تر، به‌صورت دائمی بیرون از مقعد باقی می‌ماند.

سایر علائم شامل درد در ناحیه راست‌روده یا مقعد، خارش، سوزش، و نشت خون از روده به مدفوع یا ترشحات مخاطی از مقعد است. خونریزی معمولاً به‌صورت خون قرمز روشن روی دستمال توالت یا در کاسه توالت دیده می‌شود. در برخی موارد، بیمار ممکن است احساس دفع ناقص یا بی‌اختیاری مدفوع را نیز تجربه کند. تشخیص دقیق این علائم و تمایز آن‌ها از سایر بیماری‌های مقعدی برای شروع درمان مناسب حیاتی است.

نحوه تشخیص بیرون‌زدگی مقعد

تشخیص بیرون‌زدگی مقعد (پرولاپس رکتوم) توسط پزشک متخصص و از طریق ترکیبی از معاینه فیزیکی و آزمایشات تشخیصی انجام می‌شود. در گام اول، پزشک با معاینه بالینی ناحیه مقعد، به دنبال مشاهده توده بیرون‌زده یا علائم مرتبط می‌گردد. گاهی اوقات، برای تشخیص دقیق‌تر، از بیمار خواسته می‌شود تا در حالت اجابت مزاج قرار گیرد تا افتادگی مقعد به‌وضوح قابل‌مشاهده باشد.

در مواردی که تشخیص با معاینه فیزیکی دشوار است یا برای ارزیابی دقیق‌تر شدت و علت پرولاپس، آزمایشات تکمیلی تجویز می‌شود. این آزمایشات شامل مانومتری رکتال (برای سنجش قدرت عضلات مقعدی)، الکترومیوگرافی مقعدی (EMG) برای بررسی آسیب عصبی، پروکتوسکوپی (مشاهده راست‌روده با دوربین)، سونوگرافی مقعد، ام آرآی (MRI) لگن برای بررسی جامع اندام‌ها، آزمایش تأخیر حرکتی ترمینال عصب پودندال و کولونوسکوپی یا پروکتوسیگموئیدوسکوپی برای بررسی مشکلات داخلی روده هستند. این روش‌ها به پزشک کمک می‌کنند تا بهترین راهکار درمانی را انتخاب کند.

چه زمانی برای درمان بیرون‌زدگی بواسیر به پزشک مراجعه کنیم؟

بیرون‌زدگی بواسیر (هموروئید پرولاپس‌شده) ممکن است در ابتدا با علائم خفیفی همراه باشد و برخی افراد سعی کنند با روش‌های خانگی یا تغییر سبک زندگی، آن را کنترل کنند. اما در برخی شرایط، مراجعه به پزشک ضروری و حتی حیاتی است. شناخت این شرایط به شما کمک می‌کند تا از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی جلوگیری کنید.

در موارد زیر، مراجعه سریع به پزشک توصیه می‌شود:

1. وجود درد شدید یا مداوم

اگر بواسیر بیرون‌زده با درد شدید، تیر کشیدن یا ناراحتی مداوم همراه باشد، ممکن است نشان‌دهنده‌ی ترومبوزه شدن (لخته خون در هموروئید) یا عفونت باشد که نیاز به درمان فوری دارد.

2. خونریزی مکرر یا شدید

دیدن خون روشن روی دستمال یا در کاسه توالت ممکن است در موارد خفیف طبیعی باشد، اما اگر خونریزی به‌صورت مداوم، زیاد یا بدون دلیل مشخص رخ دهد، باید حتماً بررسی پزشکی صورت گیرد، چون ممکن است نشانه‌ی مشکلات جدی‌تری مانند شقاق، پولیپ یا حتی تومور باشد.

3. عدم بازگشت هموروئید بیرون‌زده به داخل

در صورتی که توده‌ی بیرون‌زده پس از اجابت مزاج به‌طور خودبه‌خود یا حتی با کمک دست به داخل برنگردد و دائماً بیرون باقی بماند، نشانه‌ای از پیشرفت بیماری است و نیاز به مداخله پزشکی دارد.

4. ترشحات مخاطی یا بی‌اختیاری مدفوع

اگر متوجه ترشحات غیرعادی از مقعد، احساس رطوبت مداوم یا نشتی مدفوع شدید، احتمال آسیب به عضلات یا اعصاب ناحیه مقعد وجود دارد که باید توسط پزشک ارزیابی شود.

5. تورم یا التهاب شدید اطراف مقعد

قرمزی، تورم، داغی یا حتی تب همراه با بیرون‌زدگی می‌تواند نشانه‌ی عفونت یا آبسه مقعدی باشد که یک فوریت پزشکی محسوب می‌شود.

6. عدم بهبود با درمان‌های خانگی پس از چند روز

اگر پس از چند روز استفاده از درمان‌های خانگی مانند حمام سیتز، کمپرس سرد یا رژیم پرفیبر، علائم شما هیچ‌گونه بهبودی نشان نداد یا بدتر شد، بهتر است توسط پزشک ارزیابی شوید تا درمان مناسب‌تر انتخاب گردد.

7. شک به ابتلا به پرولاپس رکتوم

در مواردی که بیرون‌زدگی بزرگ و حلقوی است یا مشکوک هستید که مشکل شما ممکن است پرولاپس رکتوم باشد و نه صرفاً بواسیر، مراجعه به متخصص گوارش یا جراح الزامی است تا تشخیص دقیق و درمان مناسب صورت گیرد.

معرفی بهترین روش‌های درمان بواسیر بیرون زده

درمان بواسیر، به‌ویژه انواع پرولاپس شده، به علت و شدت علائم بستگی دارد و شامل طیف وسیعی از رویکردهای درمانی از جمله روش‌های خانگی، دارویی و مداخلات پزشکی تا جراحی می‌شود. انتخاب بهترین راه درمان بواسیر باید با مشورت پزشک متخصص صورت گیرد. در مراحل اولیه و خفیف بیماری، تغییرات سبک زندگی و درمان‌های خانگی اغلب کافی هستند.

در صورت عدم بهبود با روش‌های اولیه، درمان‌های دارویی و سپس روش‌های کم تهاجمی مدنظر قرار می‌گیرند. برای بواسیرهای پیشرفته‌تر یا بیرون‌زده، روش‌های جراحی یا لیزردرمانی به‌عنوان گزینه‌های اصلی مطرح می‌شوند. در ادامه، مروری بر این روش‌ها ارائه می‌شود:

سوالات متداول درباره زمان مراجعه به پزشک برای درمان بواسیر بیرون‌زده

✅ آیا هر بیرون‌زدگی از مقعد به معنی بواسیر است؟

خیر. بیرون‌زدگی از مقعد می‌تواند به دلایل مختلفی مانند بواسیر، پرولاپس رکتوم یا حتی تومورها باشد. برای تشخیص دقیق، مراجعه به پزشک ضروری است.

✅ چه زمانی بواسیر بیرون‌زده خطرناک محسوب می‌شود؟

اگر همراه با درد شدید، خونریزی مکرر، التهاب زیاد، یا عدم بازگشت توده به داخل باشد، خطرناک است و نیاز به بررسی تخصصی دارد.

✅ آیا بواسیر بیرون‌زده خودبه‌خود خوب می‌شود؟

در برخی موارد خفیف ممکن است با استراحت، رعایت رژیم غذایی و درمان‌های خانگی بهبود یابد، اما در موارد پیشرفته معمولاً نیاز به درمان پزشکی یا جراحی دارد.

✅ آیا درمان نکردن بواسیر بیرون‌زده عوارض دارد؟

بله. درمان‌نکردن ممکن است منجر به ترومبوز، خونریزی شدید، بی‌اختیاری، عفونت و کاهش کیفیت زندگی شود.

✅ بهترین روش درمان بواسیر بیرون‌زده چیست؟

بسته به شدت بیماری، درمان می‌تواند شامل درمان دارویی، لیزر، بستن با کش، یا جراحی باشد. تشخیص روش مناسب توسط پزشک انجام می‌شود.

✅ آیا لیزر می‌تواند بواسیر بیرون‌زده را درمان کند؟

بله. درمان با لیزر یکی از روش‌های نوین و کم‌تهاجم برای رفع هموروئید بیرون‌زده است و معمولاً با درد کمتر و دوران نقاهت کوتاه‌تر همراه است.