نحوه صحیح شستشوی بینی بعد از عمل

بعد از جراحی بینی، شما باید نکات مراقبتی زیادی را رعایت کنید تا بتوانید دوره نقاهت کوتاه‌تر و بینی خوش‌فرم و سالمی داشته باشید. شستشوی بینی بعد از عمل یکی از مهم‌ترین مواردی است که در روند بهبودی و تسریع نقاهت باید در نظر گرفته شود. احتمالاً پزشک جراح شما، نحوه صحیح انجام این کار را به شما آموزش می‌دهد. در این مقاله برای آگاهی بیشتر در مورد نحوه صحیح شستشوی بینی بعد از جراحی نکاتی را عنوان می‌کنیم تا دید بهتری در مورد نحوه انجام این کار داشته باشید.

چرا باید بعد از جراحی بینی را شستشو داد؟

بینی ما به‌صورت طبیعی مخاطی را تولید می‌کند که به جذب آلودگی‌ها و تنفس بهتر کمک می‌کند. در دوران بعد از جراحی نیز میزان ترشح مخاط تغییر می‌کند. همچنین، در محل بخیه و سوراخ بینی، احتمال جمع‌شدن خونابه و لخته وجود دارد، تجمع مواد مخاطی، خونابه و لخته احتمال بروز عفونت‌های شدید و خطرناک را افزایش می‌دهد. معمولاً شستشوی بینی بعد از عمل جراحی تا یک هفته، با استفاده از آب ولرم، دستمال مرطوب و پنبه انجام می‌شود. رعایت نکات و درنظرگرفتن جوانب احتیاطی از بروز آسیب به بافت بینی جلوگیری می‌کند.

نکات شستشوی بینی در شرایط خاص

• در صورت وجود پولیپ یا گرفتگی مخاطی، ممکن است شستشوی استروئیدی برای شما تجویز شود. در این حالت توصیه می‌شود که یک‌بار در روز به مدت ۶ ماه پس از جراحی از محلول استفاده کنید، سپس در صورت نیاز به ادامه با جراح مشورت کنید.
• در صورت وجود مشکلات سینوسی، شستشو باید به‌صورت مداوم انجام شود. رطوبت و پاک‌سازی لخته‌ها برای بهبود مناسب حفره بینی شما بسیار مهم است. شستشوی بینی بعد از عمل در مشکلات سینوسی سبب رقیق و مرطوب شدن مخاطی می‌شود که علت ایجاد تورم‌اند. حداقل ۲ تا ۳ ماه پس از جراحی باید بینی خود را مرطوب کرده و بشویید.
• معمولاً در دو یا سه هفته اول بعد از جراحی بینی تا زمان صاف‌شدن دیواره‌ها، امکان احساس کیپی و انسداد کاملاً طبیعی است. همچنین، ممکن است لخته‌های بافتی بینی شما در چند روز اول با مخاط آغشته‌به‌خون زیاد ریزش کنند. علاوه بر این احساس فشار در زیر بینی و پیشانی طبیعی است و ممکن است در چند روز اول نیاز به کاهش درد داشته باشید. اما اگر در هنگام شستشوی بینی بعد از عمل، مایع شفافی از بینی شما جاری می‌شود یا سردردتان بدتر می‌شود، باید با پزشک خود در تماس باشید.

محلول شستشوی بینی چیست؟

تاکنون وسایل و محلول‌های گوناگونی برای شستشوی بینی معرفی شده، اما در دسترس ترین و بهترین راه شستشوی بینی بعد از عمل، استفاده از سرنگ و محلول نرمال سالین یا سدیم کلراید ۹ درصد است. این محلول‌ها را می‌توانید از داروخانه‌ها تهیه کنید و طبق روش گفته شده بینی را به‌خوبی شستشو دهید.
به‌طورکلی سرم‌های شستشو مؤثرتر از اسپری‌های تمیزکننده هستند و بیشتر توسط پزشکان توصیه می‌شوند. اما اگر مجبور هستید در مسافرت یا محل کار از آن استفاده کنید، استفاده از اسپری‌ها راحت‌تر خواهد بود. استفاده از الکل یا سایر ضدعفونی‌کننده‌ها، ضمن آسیب جدی به بافت بینی، باعث التهاب شدید و خشکی بینی شده و اکیداً ممنوع است.

طرز تهیه نرمال سالین خانگی

هرچند خرید و تهیه محلول نرمال سالین از داروخانه‌ها، بسیار بهداشتی و مناسب‌تر اما یکی از نکاتی که در مورد محلول‌های شستشو وجود دارد، این است که شما می‌توانید به‌راحتی آن‌ها را در خانه تهیه کنید.
برای پر کردن یک بطری شستشوی بینی ۲۰۰ میلی‌لیتری لازم است. ۲۰۰ میلی‌لیتر آب به‌اضافه نصف قاشق‌چای‌خوری نمک (و مقداری بی‌کربنات سودا اختیاری) را مخلوط کنید یا برای تهیه ۱ لیتر سالین خانگی، ۱ لیتر آب به‌اضافه ۲.۵ قاشق‌چایخوری نمک (و نصف قاشق‌چایخوری بی‌کربنات سودا) را در نظر بگیرید.
نمک و بی‌کربنات را با آب جوش حل کنید و اجازه دهید قبل از استفاده خنک شود. سالین را می‌توان تا یک هفته در ظرف دربسته در یخچال نگهداری کرد. استفاده از آب جوش برای تهیه محلول نمک ضروری است. بااین‌حال، اگر هنوز تحت جراحی قرار نگرفته باشید، استفاده از آب گرم لوله‌کشی نیز مناسب است، مشروط بر اینکه آب لوله‌کشی شما برای نوشیدن بی‌خطر باشد. با این روش ساده می‌توانید محلولی نرمال سالین را بدون هزینه تهیه کنید و از آن به طور مکرر استفاده کنید.

سرم‌های شستشوی بینی: انواع و راهنمای جامع استفاده

یکی از مهم‌ترین ابزارها برای مراقبت‌های بعد از جراحی رینوپلاستی، سرم‌های شستشو هستند. این سرم‌ها با ایجاد یک جریان ملایم در حفره‌های بینی، ترشحات، لخته‌های خون و باکتری‌ها را پاک‌سازی کرده و از خشک‌شدن مخاط جلوگیری می‌کنند. شناخت انواع این سرم‌ها و یادگیری دقیق نحوه استفاده از آن‌ها، نقش پررنگی در جلوگیری از عفونت و تسریع روند بهبودی دارد.

انواع سرم‌های شستشوی بینی

سرم‌ها و محلول‌های مختلفی برای شستشوی بینی در داروخانه‌ها موجود هستند که بسته به شرایط شما و تجویز پزشک می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید. رایج‌ترین انواع آن‌ها عبارت‌اند از:

۱. سرم نرمال سالین (سدیم کلراید $0.9\%$):

این سرم که با نام سرم فیزیولوژیک نیز شناخته می‌شود، استانداردترین و رایج‌ترین محلول برای شستشوی بینی بعد از عمل است. غلظت نمک در این سرم ($0.9\%$) دقیقاً مشابه غلظت مایعات بدن انسان است؛ به همین دلیل هیچ‌گونه سوزش یا تحریکی در مخاط حساس بینیِ تازه جراحی‌شده ایجاد نمی‌کند.

۲. سرم‌های هایپرتونیک (Hypertonic):

این سرم‌ها دارای غلظت نمک بالاتری (معمولاً بیشتر از $1.5\%$ تا $3\%$) هستند. نمک بیشتر باعث می‌شود که آب اضافی از بافت‌های متورم کشیده شده و گرفتگی بینی سریع‌تر رفع شود. با این حال، استفاده از سرم‌های هایپرتونیک بلافاصله بعد از عمل بینی ممکن است باعث سوزش شود و فقط باید با تجویز مستقیم پزشک جراح مصرف شوند.

۳. اسپری‌های بینی آب دریا (Sea Water Sprays):

این محصولات که حاوی آب دریای تصفیه‌شده و استریل هستند، سرشار از املاح معدنی بوده و به ترمیم مخاط بینی کمک می‌کنند. این اسپری‌ها در دو نوع ایزوتونیک (هم‌غلظت با بدن) و هایپرتونیک در بازار موجودند و به دلیل داشتن نازل مخصوص، استفاده از آن‌ها به‌ویژه در محیط بیرون از خانه بسیار راحت است.

مراحل و نحوه استفاده از سرم شستشوی بینی

برای اینکه شستشو بیشترین اثربخشی را داشته باشد و به بخیه‌ها آسیبی وارد نکند، مراحل زیر را با دقت دنبال کنید:

1. آماده‌سازی: ابتدا دست‌های خود را با آب و صابون به‌خوبی بشویید. مقدار مورد نیاز از سرم (حدود ۱۰ الی ۱۵ سی‌سی برای هر سوراخ بینی) را داخل یک سرنگ تمیز (بدون سوزن) یا بطری‌های مخصوص شستشو (Nasal Wash Bottle) بکشید. دقت کنید که سرم نباید خیلی سرد باشد؛ دمای ولرم (نزدیک به دمای بدن) بهترین حالت است.
2. قرارگیری در موقعیت مناسب: مقابل روشویی بایستید. سر خود را کمی به جلو خم کنید. هرگز سر خود را به عقب خم نکنید، زیرا مایع به همراه آلودگی‌ها وارد حلق یا گوش میانی می‌شود.
3. تزریق سرم: نوک سرنگ یا بطری را در ابتدای یکی از سوراخ‌های بینی قرار دهید. دهان خود را باز نگه دارید و از طریق دهان نفس بکشید. پیستون سرنگ را با فشاری ملایم و پیوسته فشار دهید تا سرم وارد بینی شود. مایع باید از همان سوراخ یا سوراخ مقابل خارج شود.
4. تخلیه و تمیز کردن: پس از اتمام شستشوی یک سمت، اجازه دهید آب و ترشحات کاملاً خارج شوند. با یک دستمال تمیز، بینی را به‌آرامی خشک کنید. از فین‌کردن شدید جداً خودداری کنید. همین مراحل را برای سوراخ دیگر بینی تکرار کنید.

نکات طلایی در نگهداری و استفاده از سرم‌ها

• رعایت بهداشت ظروف: سرنگ یا بطری شستشو را پس از هر بار استفاده با آب گرم و صابون بشویید و اجازه دهید در معرض هوا کاملاً خشک شود تا به محل تجمع باکتری‌ها تبدیل نشود.
• توجه به تاریخ انقضا: سرم‌های شستشو پس از باز شدن در معرض آلودگی قرار می‌گیرند. بهتر است یک سرم بزرگ را نهایتاً تا یک الی دو هفته پس از باز شدن استفاده کنید و مابقی آن را دور بریزید. برای ایمنی بیشتر، می‌توانید از سرم‌های کوچک (سرم‌های شستشوی ۵۰ یا ۱۰۰ سی‌سی) استفاده کنید.
• جلوگیری از برخورد سرنگ با داخل بینی: مراقب باشید نوک پلاستیکی سرنگ یا بطری، با بافت‌های ملتهب و بخیه‌های داخل بینی برخورد نکند تا باعث خونریزی نشود.

پس از جراحی بینی، هر چند وقت یکبار بینی خود را بشوییم؟

برای شستشو بینی، زمان خاص تعریف شده‌ای وجود ندارد؛ بنابراین پزشکان زیبایی توصیه می‌کنند بعد از جراحی بینی، حداقل چهار بار در روز به مدت شش هفته از محلول‌های شستشو استفاده کنید. بعد از شش هفته بهتر است یک یا دو بار در روز به‌آرامی داخل بینی را بشویید. استفاده از محلول شستشوی بینی فقط محدود به دوران نقاهت رینوپلاستی نیست و از محلول‌ها برای تب یونجه یا سایر علائم بینی، در صورت نیاز استفاده کنید. شستشو به‌ویژه قبل از استفاده از اسپری استروئیدی و یا پس از قرارگرفتن در معرض گردوغبار در محل کار یا گرده ناشی از کشاورزی یا برداشت نیز مؤثر است.

• آیا شستشوی بینی بعد از عمل دردناک است؟

  معمولاً شستشو دردناک نیست، اما ممکن است در روزهای اول کمی سوزش یا فشار احساس کنید. اگر از محلول خیلی سرد استفاده شود، احتمال سوزش بیشتر می‌شود؛ بنابراین محلول باید ولرم باشد.

• آیا می‌توانم به جای نرمال سالین از آب معمولی استفاده کنم؟

  خیر. آب معمولی ممکن است موجب تحریک، سوزش و حتی عفونت شود. فقط باید از محلول نرمال سالین آماده یا محلول نمکی خانگی تهیه‌شده با آب جوشیده استفاده کنید.

• تا چه زمانی باید شستشوی بینی را ادامه دهم؟

  معمولاً تا ۶ هفته اول باید روزانه ۳ تا ۴ بار شستشو انجام شود. بعد از آن می‌توان تعداد دفعات را به ۱ تا ۲ بار در روز کاهش داد، مگر اینکه پزشک مدت بیشتری را توصیه کرده باشد.